Get Adobe Flash player

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to.

Zrozumiałem

Witaminy i składniki mineralne są niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju organizmu. Nie mogą zostać wytworzone w organizmie i muszą być przyjmowane z dietą. Jest wiele witamin i składników mineralnych, których nasz organizm potrzebuje. Aby zapewnić dzieciom zdrowy wzrost i rozwój oraz zapobiec niedoborom u dorosłych, ustalono zalecaną dzienną dawkę tych składników. Opracowane w USA zalecenia noszą nazwę RDA (Recommended Dietary Allowances). W Polsce podobne zalecenia zostały opracowane w 1994 r. przez Instytut Żywności i Żywienia. Różnią się one nieco od norm amerykańskich, ponieważ uwzględniają najczęstsze niedobory witaminowo-mineralne u mieszkańców Polski. Jedząc każdego dnia różne produkty spożywcze, zwłaszcza włączając do diety owoce i warzywa oraz ziarna i produkty zbożowe, zdrowa osoba w każdym wieku może otrzymać dostateczną ilość witamin i składników mineralnych, pochodzących wyłącznie z diety. Jednak jeśli czujesz, że nie odżywiasz się dostatecznie dobrze lub jeśli twój lekarz sugeruje dodatkowe przyjmowanie witamin i składników mineralnych, możesz je kupić bez recepty.
Witaminy i składniki mineralne zawarte w preparatach farmaceutycznych powinny stanowić jedynie uzupełnienie (suplement) składników przyjmowanych z dietą i nie mogą być traktowane jako jedyne źródło składników odżywczych.

Kiedy przyjmować preparaty witaminowo-mineralne?
Skonsultuj się z lekarzem:

  • W stanach niedoborów witamin i składników mineralnych.
  • W ciąży i okresie karmienia piersią.
  • U dzieci w okresie intensywnego wzrostu.
  • W chorobach prowadzących do niedożywienia.
  • W niewydolności nerek, wymagającej diety niskobiałkowej, w złym przyswajaniu pokarmów, odwodnieniu (gdy należy uzupełniać braki potasu oraz innych soli mineralnych).
  • W przeziębieniu i grypie, gdy witamina C może okazać się pomocna.
  • W diecie wegetariańskiej (nie zawierającej mięsa, mleka i jaj), w której brak witaminy B12, żelaza i wapnia.

Działanie
Narządy i funkcje organizmu, w których prawidłowym funkcjonowaniu udział witamin jest niezbędny:

  • Zęby i dziąsła: witaminy A, C i D
  • Mózg i układ nerwowy: kwas foliowy, kwas pantotenowy, witaminy B1, B6, B12 i C
  • Oczy: witamina A, witamina B2
  • Naczynia krwionośne: witamina E, witamina C
  • Płuca: witamina A i witamina E
  • Serce: witamina B1 i witamina E
  • Hormony nadnerczy: kwas pantotenowy, witamina B2 i witamina C
  • Trawienie: kwas pantotenowy, witamina B6
  • Płodność: kwas foliowy, witamina A i witamina E
  • Kości: witaminy A, C i D
  • Skóra: niacyna, witaminy B2, B6, A i E, biotyna
  • Mięśnie: witaminy B1, B6 i E
  • Tkanka łączna: witamina C.

Witaminy i składniki mineralne:

Działanie witamin

Witamina A
Witamina A jest niezbędna do normalnego wzrostu oraz budowy mocnych kości i zębów u dzieci. Jest konieczna do prawidłowego widzenia. Pomaga utrzymać w zdrowiu skórę oraz chroni wyściółkę jamy ustnej, nosa, gardła, płuc i dróg moczowych i przewodu pokarmowego przed infekcjami .

Witamina B1 (tiamina)
Tiamina jest niezbędna do prawidłowego wykorzystania węglowodanów. Wpływa na zdrowy układ nerwowy, mięśnie i prawidłową czynność serca .

Witamina B2 (ryboflawina)
Ryboflawina bierze udział w wykorzystaniu węglowodanów, tłuszczów i białek oraz w produkcji energii w komórkach zużywających tlen .

Witamina PP (niacyna)
Niacyna odgrywa rolę w wytwarzaniu energii z glukozy oraz w otrzymywaniu tłuszczów. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i trawiennego oraz do wytwarzania hormonów płciowych.

Kwas pantotenowy
Kwas pantotenowy jest niezbędny do produkcji energii z węglowodanów i tłuszczów, wytwarzania tłuszczów i kortykosteroidów oraz do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, gruczołów nadnerczy i do normalnego wzrostu i rozwoju organizmu.

Witamina B6 (pirydoksyna)
Pirydoksyna jest niezbędna do prawidłowego wykorzystania białek, węglowodanów i tłuszczów z pożywienia, do uwalniania węglowodanów magazynowanych w wątrobie i mięśniach na potrzeby produkcji energii i do wytwarzania niacyny. Bierze udział w powstawaniu czerwonych krwinek i przeciwciał, wpływa na zdrową skórę i prawidłowe trawienie. Jest również ważna dla prawidłowego działania układu nerwowego i wielu hormonów.

Witamina B12 (kobalamina)
Cyjanokobalamina bierze udział w wytwarzaniu materiału genetycznego komórek, a więc wpływa na wzrost i rozwój organizmu. Szczególnie uzależniona od tej witaminy jest synteza czerwonych krwinek w szpiku kostnym. Bierze ona również udział w wykorzystaniu kwasu foliowego i węglowodanów dostarczanych z dietą i jest konieczna do utrzymania zdrowego układu nerwowego.

Działanie witamin

Biotyna
Biotyna jest niezbędna do rozkładu kwasów tłuszczowych i węglowodanów pobieranych z diety w celu przemiany ich w energię, do wytwarzania tłuszczów oraz wydalania produktów rozpadu białek.

Kwas foliowy
Kwas foliowy bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych - materiału genetycznego komórek - i dlatego jest niezbędny do procesu wzrostu i rozmnażania. Jego obecność jest konieczna do powstawania w szpiku czerwonych krwinek, a także do rozwoju i prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.

Witamina C (kwas askorbinowy)
Witamina C wpływa na wzrost i utrzymanie zdrowych kości, zębów, dziąseł, więzadeł i naczyń krwionośnych, dzięki czemu jest ważnym składnikiem wszystkich narządów ciała. Bierze także udział w syntezie niektórych przekaźników nerwowych (neurotransmiterów) i hormonów nadnerczy. Jest potrzebna do prawidłowego wykorzystania kwasu foliowego i przyswajania żelaza. Witamina C uczestniczy również w odpowiedzi immunologicznej organizmu na infekcje oraz przyspiesza gojenie ran.

Witamina D
Witamina D wraz z hormonem przytarczyc pomaga utrzymywać równowagę wapnia i fosforu w organizmie. Wspomaga przyswajanie wapnia z przewodu pokarmowego i jest niezbędna dla powstania mocnych kości i zębów.

Witamina E
Witamina E jest niezbędna dla prawidłowej budowy komórek, osłabienia skutków procesu ich starzenia oraz dla utrzymania aktywności niektórych enzymów. Witamina E chroni płuca i inne tkanki (w tym czerwone krwinki) przed uszkodzeniem przez potencjalnie rakotwórcze wolne rodniki tlenowe. Pomaga również w wytwarzaniu czerwonych krwinek i bierze udział w produkcji energii w sercu i mięśniach.
 

Działanie witamin i mikroelementów

Witamina K
Witamina K jest konieczna do wytwarzania w wątrobie związków, które przyczyniają się do prawidłowego krzepnięcia krwi (czynniki krzepnięcia krwi), włącznie z protrombiną (czynnik krzepnięcia II)

Wapń
Jest składnikiem mineralnym, występującym w organizmie w największych ilościach, gdyż stanowi ponad 90% masy kości i zębów. Jest niezbędny do tworzenia i utrzymania silnych kości i zdrowych zębów, przenoszenia impulsów nerwowych i pracy mięśni, a także bierze udział w procesie krzepnięcia krwi.

Magnez
Niezbędny do budowy kości, zębów oraz pracy serca i mięśni .

Fluor
Fluor pomaga zapobiegać próchnicy zębów i przyczynia się do wzmocnienia kości. Wzmacnia skład mineralny szkliwa zębów, czyniąc je bardziej odpornym na atak kwasów w jamie ustnej.

Jod
Jod jest niezbędny do wytwarzania hormonów tarczycy, które regulują produkcję energii w organizmie, wspomagają wzrost i rozwój oraz pomagają spalać nadmiar tłuszczu.

Żelazo
Żelazo odgrywa ważną rolę w powstawaniu czerwonych krwinek i jest istotnym składnikiem barwnika przenoszącego tlen, hemoglobiny. Bierze także udział w wytwarzaniu mioglobiny, barwnika, który magazynuje w mięśniach tlen potrzebny do ich pracy. Jest ważnym składnikiem kilku enzymów i uczestniczy w pobieraniu tlenu przez komórki oraz przemianie glukozy w energię.

Potas i sód
Sód współdziała z potasem w kontrolowaniu równowagi wodnej w organizmie, przewodnictwie impulsów nerwowych, kurczeniu mięśni i utrzymaniu prawidłowego rytmu serca.

Podsumowanie

Witaminy i składniki mineralne uważa się często za cudowne składniki odżywcze i dlatego sądzi się, że ich przyjmowanie nie powoduje skutków ubocznych. Jednak nadmierne spożywanie tych związków może spowodować potencjalnie poważne zaburzenia w organizmie.

  • Nadmiar witamin rozpuszczalnych w wodzie (witaminy z grupy B i witamina C) jest wydalany z organizmu, ale witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) mają tendencję do gromadzenia się w organizmie (kumulacji), w konsekwencji czego mogą być toksyczne, gdy osiągną odpowiednio wysoki poziom.
  • Nadmiar witaminy A może spowodować ból głowy, mdłości, biegunkę, suchość i świąd skóry, wypadanie włosów i utratę apetytu. Zmęczenie i nieregularne miesiączkowanie są powszechnym objawem hiperwitaminozy A. W krańcowych przypadkach może wystąpić ból kości oraz powiększenie wątroby i śledziony. Beta-karoten (prowitamina A) w wysokich dawkach może spowodować żółto-pomarańczowe zabarwienie skóry. Zbyt duże dawki witaminy A w ciąży mogą być przyczyną wad wrodzonych.
  • Nadmiar witaminy D może prowadzić do nienormalnego odkładania wapnia w tkankach miękkich, ścianach naczyń krwionośnych i nerkach oraz do opóźnienia wzrostu u dzieci.
  • Nadmiar wapnia może zmniejszyć przyswajanie magnezu i cynku oraz spowodować zaparcie i nudności. Towarzyszy im zwiększone ryzyko palpitacji serca i odkładania wapnia w nerkach, co prowadzi do powstawania kamieni nerkowych i uszkodzenia nerek. Zasięgnij porady lekarskiej przed przyjmowaniem wapnia wraz z wysokimi dawkami witaminy D lub jeśli masz uszkodzone nerki, stwardnienie tętnic, wysokie ciśnienie lub inne problemy z sercem.
  • Nadmiar żelaza może spowodować odkładanie żelaza w narządach, powodując zastoinową niewydolność serca i marskość wątroby.
  • Nadmiar potasu lub sodu powoduje poważne zaburzenia rytmu serca i uszkodzenia nerwów i nerek.

    Środki ostrożności
  • Zasięgnij porady lekarza lub farmaceuty zanim zaczniesz przyjmować jakiekolwiek suplementy witaminowo-mineralne. Upewnij się, czy możesz je brać bezpiecznie wraz z innymi lekami lub w przypadku istniejących u ciebie schorzeń.
  • Witaminy i składniki mineralne nie mogą zastąpić urozmaiconego pożywienia. Są to jedynie uzupełnienia produktów spożywczych i nie powinny być przyjmowane jako jedyne źródło zaspokojenia zapotrzebowania organizmu na składniki pokarmowe.